California Bis - USA

California Bis

USA

Mavericks, Half Moon Bay

We rijden zuidwaarts naar San Francisco, steken in het donker de verlichte Golden Gate Bridge over en logeren bij Noriega Street, waar locals uit de grootstad komen surfen. We proberen met surfers af te spreken, maar het loopt niet lekker. “Tomorrow maybe.” We rijden dan maar een paar heuvels in de stad op en zien in de verte Alcatraz liggen. Ook deze stad voelt vreemd genoeg aan als een gevangenis. Een paar jaar geleden ben ik er nog geweest en was ik erdoor betoverd. Maar ons verlangen naar het horizontale van de natuur wint het nu van het verticale van de grootstad. We besluiten San Francisco te verlaten en trekken verder zuidwaarts.

We hebben een afspraak met big wave surfer Jeff Clark. Deze man groeide op aan Half Moon Bay en surfte vijftien jaar in alle stilte en discretie op de toen nog onbekende golf Mavericks. Lange tijd was het zijn secret surfspot. Maar die tijd is voorbij. Een publicatie in een bekend surfmagazine in 1990 maakte een einde aan het geheim. Mavericks is inmiddels een van de bekendste spots voor big wave surfing

ROBERT 'WINGNUT' WEAVER longboarder/actor ‘The Endless Summer II’Santa Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren
ROBERT 'WINGNUT' WEAVER 
longboarder/actor ‘The Endless Summer II’
Santa Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren

This Might Be the Prettiest Footage of Surfing Giant Maverick's We've Ever Seen - The Inertia

Al was Clark niet de eerste die de spot vond. Drie vrienden met een hond, Maverick genaamd, ontdekten de golf al in 1967. Maar zij vonden het te gevaarlijk om hem af te surfen. Velen geloofden niet in het bestaan van deze golf en lang werd er gedacht dat er in Californië geen big wave surfing mogelijk was. Maar de bizarre ondergrondse rots in combinatie met een zware swell doet de Mavericks ‘werken’ en jaagt de adrenaline door het lichaam van elke big wave surfer uit Californië en ver daarbuiten. “It looks like a national monument with that size. It’s like checking out the Niagara Falls”, zei big wave surfer Peter Mel onlangs. Onvoorstelbaar dat Jeff Clark deze plek zo lang voor zich alleen heeft gehad, op nog geen uur rijden van downtown San Francisco. Die luxe is hij kwijt, want als de golf Mavericks nu opdoemt, is het aanschuiven aan de line-up. 

Als de brekende golf op het wateroppervlak valt, wordt ze zelfs geregistreerd door de seismometers aan land. Het is ook de laatste golf geweest voor de gerespecteerde Hawaïaanse surfer Mark Foo. Enkele uren later vond men zijn drijvende lichaam. Hij had enkel een klein schrammetje op zijn voorhoofd.
Foo was niet de enige die stierf in Mavericks, ook underground big wave surfer (wat een mooie contradictorische benaming overigens, voor mannen die golven afsurfen die de hemel bereiken) Sion Milosky verdronk na ‘two-wave hold down’. Sion was met prijzengeld van een wedstrijd aan de North Shore van Oahu, Hawaï, naar Mavericks gereisd. Het is een vergiftigd geschenk gebleken. Of hoe roem en drama bij surf zo dicht bij elkaar kunnen liggen. 

Het is een mooie gedachte dat er misschien nog golven bestaan waar maar weinigen het bestaan van afweten.

Het is voor ons en voor alle nietsvermoedende passanten bizar om naar een kalme zee te kijken waar onder de zeespiegel een krachtig surfmonster verscholen zit. Jeff heeft de Heilige Graal van big wave surfing gevonden. Het is een mooie gedachte dat er misschien nog golven bestaan waar maar weinigen het bestaan van afweten. En misschien is er ergens op deze planeet nog een machtige golf die nog niet ontdekt is. Een golf die ergens breekt waar nog nooit iemand gesurft heeft – een surfmaagd. Op het vasteland is ieder diep woud al doorkruist en iedere steile berg al beklommen. Het vasteland is veroverd. Enkel de zee heeft nog geheimen. We volgen de befaamde Highway 1, een van de mooiste routes van Amerika waar de eindeloze golven tegen de rotsen schuimen.

We slapen in Carmel, waar Clint Eastwood woont, we rijden langs Monterey Bay en stoppen er even, niet voor de surf maar om Jimi Hendrix te groeten. Het houten podium in een park naast een paardenrenbaan is onveranderd gebleven. Hier stak de jonge Jimi voor het eerst zijn gitaar in brand. Op het eerste gezicht heeft dat niets met surf te maken maar via een omweg toch weer wel (daarover later meer). We rijden verder richting Big Sur, maar daar stopt Highway 1 plots. Door zware regenval is de Highway weggevaagd door landslides. Na hevige bosbranden is er nu hevige regenval. We moeten terugkeren, landinwaarts. Ik had nochtans graag nog eens de schrijvershut van Henry Miller onder de gigantische bomen gezien, niet ver van de prachtige kliffen, maar het is ons niet gegund. In plaats daarvan krijgen we kilometers retour aan onze broek langs Interstate 101, door droog landbouwgebied in een saaie vallei.

Santa Cruz

In Santa Cruz ontmoeten we Wingnut, de bekende surfer uit de legendarische Amerikaanse vervolgdocumentaire The Endless Summer II, over twee surfers op zoek naar de perfecte golf. De sequel was wederom een succes. We bellen aan op het opgegeven adres ten oosten van de stad, maar er doet niemand open. Ik bel hem terwijl de vrolijke man net komt aangereden. Het is trouwens zijn huis niet, het is dat van een vriend, de voormalige CEO van YouTube. De kliffen brokkelen af en knabbelen aan de tuin. De oceaan eet het land op, maar de eigenaar maakt zich geen zorgen: hij heeft meerdere huizen.
Het uitzicht is prachtig. Hier niet ver vandaan staat het huis van wijlen Jack O’Neill, de uitvinder van de wetsuit. Het is trouwens opmerkelijk hoe de watertemperatuur van de zee verschilt tussen het noorden van Californië en het zuiden bij San Diego. Hoe zuidelijker we zakken, hoe minder wetsuits we zien.

Wingnut heeft het ideale leven. Vanwege zijn bekendheid door de iconische film wordt hij vaak ingehuurd door superrijken om hen en hun kinderen surfles te geven op de meest exotische locaties. Het gebeurt vaak dat ze met een privéjet naar een surfspot vliegen waar hij overdag lesgeeft en ’s avonds verhalen vertelt aan de gasten. Wingnut heeft zijn zaakjes goed voor elkaar. Het is hem gegund, want longboarden kan de man als geen ander.
We gaan naar de andere kant van de stad. Santa Cruz is de plaats waar skate in de jaren zeventig door mannen als Stacy Peralta and the Z-Boys enorm evolueerde.
Hier gebeurde het dus. Omdat surfers te lang verveeld waren in de lange perioden dat er geen goede golven waren, begonnen ze wieltjes onder een board te monteren en te experimenteren met verschillende vormen van de houten plank. De rest is geschiedenis. 

Old School Skate - Wheels Of Fire - Santa Cruz

We hebben afspraak met big wave surfer Richard Smith. Kelly Slater heeft hem ooit beschreven als de man die op de Eddie Aikau Contest op North Shore op een geweldige dag in 1990 de ultieme drop heeft gemaakt. De man lijkt op de Amerikaanse acteur Ed Harris. Maar er iets iets bijzonders aan hem: hij heeft een groen en een blauw oog. Hier is zwart-witfotografie niet ideaal.
Zijn broer Dave fotografeer ik ook, een reus van bijna twee meter. Hij was bij de eersten die Mavericks na Jeff Clark surften. Hij is ooit nog in Knokke geweest en herinnert zich vooral de wilde nachten die hij daar heeft beleefd.
Hij vraagt of we geen marihuana nodig hebben. “It’s legal in California, no worries.” “No thanks, mate”, antwoorden we beleefd. “Okay, I have heroin or coke too”, lacht hij. “It’s a joke, mate!”

RICHARD SCHMIDT, big wave surfer/stand up paddleboarder/surf school ownerSanta Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren
RICHARD SCHMIDT, big wave surfer/stand up paddleboarder/surf school owner
Santa Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren
Eddie Aikau Contest op North Shore 1990 ©Buzzy Kerkbox 
Eddie Aikau Contest op North Shore 1990 ©Buzzy Kerkbox 

Over drugs gesproken: er is ook nog Anthony Ruffo in Santa Cruz. Bekend en destijds berucht. Een ex-pro surfer die aan de drugs geraakte, dealde en een gevangenisstraf van vier jaar kreeg. Hij heeft uiteindelijk negen maanden effectief gezeten. “In de gevangenis miste ik de oceaan enorm. Gelukkig kreeg ik later een alternatieve straf en werd mijn gevangeniscel verwisseld voor een elektronische enkelband, een soort van leash zonder draad. Die was niet verbonden met een surfboard maar met de criminal police dispatching. Maar ik mocht wel gaan surfen met die enkelband. 

De politie vertelde me later dat ze mijn signaal heen en weer zagen gaan op hun controlescherm. Ze konden het zien wanneer ik een lange golf afsurfte. De eerste maand dat ik weer vrij was, bakte ik er niets van in zee. Ik had in mijn cel te veel aan de gewichten gehangen zoals in de gevangenisfilms en was te breed geworden. Ik had beter getraind op mijn ‘opspring’. Het hoofd was goed maar het lichaam was traag geworden. Na een maand was ik gelukkig weer de oude. De gevangenis heeft mij goed gedaan.” 

Nu is hij clean en geeft hij lezingen in scholen over zijn heftige leven als pro surfer en ex-drugsdealer. Op een gegeven moment zat de helft van de surfende jeugd van Santa Cruz aan de meth. Ruffo was de spilfiguur. Hij begon drugs te nemen om de stress van het competitiesurfen aan te kunnen. “Ik merkte niet dat ik ouder werd en mijn tijd in de competitie neerwaarts ging. Ik verloor mijn contract met O’Neill, wat voor mij de grootste ontgoocheling was. Ik zakte weg in de drugs en begon op de duur ook te dealen. Dat was een goede manier om wat geld te verdienen. Soms nam ik high deel aan wedstrijden. Wat in het begin goed ging, eindigde in iets slechts.” Het was nationaal nieuws toen de nationale media over het drugsprobleem in Santa Cruz en Ruffo in het bijzonder berichtten. Maar Ruffo did his time. Hij heeft een tattoo in de nek: ‘100% surfer’. Het is niet gelogen. Je kan hem opnieuw iedere dag in de oceaan vinden.

ANTHONY RUFFO, free surferSanta Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren
ANTHONY RUFFO, free surfer
Santa Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren

Santa Cruz concurreerde met Huntington Beach om de Surf City van de VS te worden. De stad verloor de kamp. Huntington is een soort Blankenberge voor surf, terwijl Santa Cruz bescheidener en authentieker is. Ruffo laat het niet aan zijn hart komen. “Santa Cruz is trouwens zelf verdeeld: je hebt West Side tegenover East Side en dan nog Midtown ertussen. Het lijkt wel West Side Story, maar dan in surfterritorium. Je surfte dus niet op elkaars golven, alleen de midtowners konden min of meer naar beide kanten gaan. Ik trok me daar weinig van aan. Ik liet hen begaan en liet me uitschelden en surfte lekker hun golven af. Nu is alles veel softer geworden. Als je nu iemand beledigt in de golven, staat de politie je op het strand op te wachten en word je gearresteerd.”

“Weet je wie je ook moet fotograferen? Kevin Reed! Ik bel hem voor je en zeg dat hij moet komen. He’s a legend! The first who did an aerial in surf. With a single fin! Forget Medina and all the others, he was the man.

Twee mannen komen aangereden in een sjofele slee. Het moet van Reservoir Dogs geweest zijn dat ik zoiets cools heb gezien, maar dan nu in het echt. Hoe cool kan je uit een Amerikaanse auto stappen, een sigaret aansteken en de straat oversteken. Het was film, dans en theater in één. Het toeval was dat een van de twee een echte Mister White was, zoals een van de personages uit die andere film van Tarantino, Pulp Fiction.

Reservoir Dogs - Walking Scene (Intro)

De andere was Kevin Reed, beter bekend als K.R., Skater, surfer, ex-dakloze en ex-alcoholverslaafde. Twee maanden ervoor werd hij beschuldigd van moord op zijn mate Steven. Maar Steven had zichzelf doodgedronken naast een volleybalveld op het strand.
“Hij had geen pols meer en ik wou naar de 911 bellen, maar de batterij van mijn gsm was plat. Eerst werd ik in verdenking gesteld, maar gelukkig werd het snel duidelijk dat ik niets aan zijn dood kon doen.”

KEVIN REED, surf iconSanta Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren
KEVIN REED, surf icon
Santa Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren

“Mijn vrouw is gestorven aan kanker. Door dat verdriet geraakte ik aan lagerwal. Maar nu gaat het beter en beter. Mike helpt mij goed, ik logeer bij hem en ik geraak stilaan uit het diepe dal. Wat ben ik blij dat ik niet meer onder de pier van Santa Cruz moet slapen. Maar zelfs toen ik op het strand woonde, ging ik af en toe surfen, op een geleend surfboard. Ik gaf ook soms privésurfles aan de kinderen van politiemannen van Santa Cruz. De oudere politiemannen kenden me nog uit mijn glorieperiode en vertrouwden me volledig. Ze kwamen me zelfs eens onder de pier oppikken om me met hun patrouillewagen naar de begrafenis van mijn surfbuddy Barney te brengen. Soms ga ik nog surfen op plaatsen waar niemand gaat. Dat is nu wel moeilijker geworden, maar ik ken nog altijd plekjes in de buurt waar niemand komt. Ik was een pionier. Door mijn skateboardverleden paste ik die techniek toe bij het surfen. Mijn oude skateboards hangen hier nog in het museum. Vier stuks en een helm die ooit van me gestolen werd. Net zoals mijn shaper een gestolen board terugkocht van een heler en het me dan teruggaf. 

Als jongen zat ik in de klas met Pat O’Neill, zoon van Jack. Zijn moeder mocht me wel en gaf me een van de eerste gekleurde wetsuits ooit. Het was een blauwe. Mijn moeder wilde ervoor betalen maar ze mocht niet. It was a sad day when Jack O’Neill died.
O man, ik heb zoveel meegemaakt. Ik was een blonde, knappe god. Bekijk maar foto’s van me op het net, je zal me niet herkennen. Nu ben ik ouder maar wel nog in vorm. Honderd sit-ups? No problem man.
Ik heb ooit 40 minuten met een haai rondgezwommen. Hij cirkelde rond mij. Hij was groot, zijn vin stak uit boven het water. Tweemaal heb ik echt oogcontact met hem gehad. Net onder het watervlak, he stared at me like you look at me now. Het waren de langste veertig minuten in mijn leven. Er is een beeld waarin ik een golf neem waarop je de haai ziet. Was ik toen gevallen, dan misschien… Ik droeg gelukkig een gekleurd pak, waardoor de haai niet dacht dat ik een zeehond was.
Iemand heeft ook met zijn vin over me heen gesurft. Ik had precies twee monden. Vijftig hechtingen waren nodig om me weer op te lappen. Het andere litteken liep ik later op bij een messengevecht. Too close to my eye. I am blind in one eye.

Zijn vriend Mike White Senoir was een gerespecteerde skater in de beginjaren. Hij was underground en had lak aan het commerciële boomen van de skateboardbusiness. “Ik deed ook aan speed skating. Zonder bescherming, zonder helm en ja… blootsvoets. Met snelheden van meer dan 50 miles/hour (80km/h) daalde ik hier in de buurt de heuvels af. Ooit ontmoette ik de toenmalige speed skate-kampioen. Hij was eerst nog de steentjes en eucalyptusschillen van de bomen op het asfalt aan het wegvegen. Daar verloor ik mijn tijd niet mee. Hij liet zijn skateboard van verbazing op de grond vallen toen ik hem blootsvoets voorbijvloog. Ik was crazy vroeger. Maar wel mediaschuw, iedereen die me wilde fotograferen schold ik de huid vol. Ik mocht als enige op de famous skateramp skaten zonder bescherming, maar alleen wanneer er niemand was. Eenmaal ben ik zwaar gevallen op mijn achterste, ‘Man I had to go to the toilet, and you know, I couldn’t shit for a week’.”

MIKE WHITE, free surfer/skaterSanta Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren 
MIKE WHITE, free surfer/skater
Santa Cruz, California, US ©Stephan Vanfleteren 

We verlaten Santa Cruz en rijden weer verder zuidwaarts. Maar eerst gaan we de bronzen surfer groeten, een momument “dedicated to all surfers in the past, present and future”.
Het beeld wordt ook wel het graf van de onbekende gestorven surfer genoemd. Het doet me denken aan de vissersmonumenten aan de Noordzee ter ere van de in zee gebleven vissers. Vissers en surfers, twee gelijkaardige zielen, beiden vol liefde voor de zee, beiden op zoek naar vrijheid.
De sculptuur is tijdloos. Ik herken de universele houding die ik ook vaak door mijn lens zag. Beeldhouwen en fotograferen zijn tweelingbroeders.
We gaan nog even op het houten bankje zitten en lezen het ingekraste opschrift: ‘In memory of all surfers who caught their last wave.’
We kijken naar de horizon en zien dat het leven nog zo slecht niet is. 

The iconic surfer statue op West Cliff Drive ©Wikimedia
The iconic surfer statue op West Cliff Drive ©Wikimedia

Surf Tribe, Het boek

De collectie SURF TRIBE is gebundeld in een nieuw fotoboek. Met meer dan 300 portretten van o.a. Kelly Slater, Gerry Lopez, John John Florence, Laird Hamilton, Bethany Hamilton, Greg Noll, Stephanie Gilmore, Mick Fanning, Joel Parkinson, Mickey Munoz, Filipe Toledo en Tom Carroll. 
Stephan Vanfleteren portretteert zowel jong talent als levende iconen en oude legendes, zowel competitiesurfers als freesurfers. In dit boek vind je geen actiefoto’s op azuurblauwe golven maar wel serene zwart-wit portretten in Vanfleterens bekende, beklijvende stijl. Deze beeldenreeks dringt door tot de ware kern van de surfcultuur: de liefde voor het water, de verslaving aan de golf, de passie voor de surf. 
Met een voorwoord door surflegende Gerry Lopez. 

Het boek is te koop in je favoriete boekhandel en via www.uitgeverijhannibal.be
Prijs: € 59

Surf Tribe, Het boek

Tentoonstelling Kunsthal

Vanaf 13 oktober tot en met 13 januari 2019.
Van dinsdag t/m zaterdag, 10 — 17 uur
Zondag, 11 — 17 uur

Museumpark
Westzeedijk 341, 3015 AA Rotterdam
Nederland

Tickets & info

Volwassenen : € 14
Jongeren t/m 17 jaar: gratis
CJP en studenten t/m 26 jaar: € 7

communicatie@kunsthal.nl
www.kunsthal.nl