California deel vier - USA

California deel vier

USA

San Diego

We trekken nog verder zuidwaarts, naar San Diego. Daar wonen een paar legendarische surfers uit de fifties en sixties. La Jolla, Encinitas, Cardiff-by-the-sea, Ocean Beach... Plaatsen die ik ken van foto’s van de legendarische LeRoy Grannis. Een tijdperk waarin Amerika op zijn hoogtepunt was. 

We ontmoeten Mike Doyle in Pacific Beach. Hij is net geopereerd aan zijn rug. Hij lijkt als twee druppels water op Dennis Hopper, met lichte ogen en een goede kop. Doyle heeft de zachte board uitgewerkt (the sponge), ideaal voor beginners. Mike is een fenomeen. Een playboy van het strand geweest, een natuurtalent met de juiste looks, wijs en avontuurlijk. Hij was niet vies van wat inspirerende middelen en reed ooit rond met een begrafeniswagen. “Voor een habbekrats gekocht, perfect in orde en met slechts 25.000 mijl op de teller.

Mijn boards pasten daar goed in.” Hij had ook een surfboard met een penis erop geschilderd. “But I put another painting on it. A friend, Randy, bought my board and knew about the penis and scratched it away. He sold it for 10,000 euro to Fernando Aguirre, the owner of Rainbow Sandals and a surfboard collector.” Ik vraag hem of hij er ook eentje had met een vagina, maar het antwoord is nee. Misschien omdat het too slippery was?

Mike haat The Beach Boys, die amper of niet konden surfen. Hun fans kwamen uit het binnenland en ze hingen het verkeerde beeld op van surfers als luie nietsnutten die hele dagen op het strand zitten. “Surfing is working, goddamned. Jack Johnson, die muzikant kan surfen. Surfing is taking the right wave, it is knowledge, experience and talent. You also make other pictures with the same camera as others. For the big waves, you better take the last one. If you wipe out, there are no other to kick on you again. But hey, sometimes I took the first one, you’re so thrilled and you can’t wait.

“Je lijkt op Miki Dora, niet alleen qua looks maar ook qua manier van praten en handgebaren”, zegt Mike tegen mij. “Weet je wie Miki Dora was? Een echt fenomeen, overgetalenteerd maar ook a little crook, a hustler. Je kon hem niet vertrouwen maar ik bleef dol op hem. It was how Miki was. I miss him and damned, you look like him. You are his reincarnation. Kom, blijf maar hier bij ons thuis slapen.”
De matrassen worden op de grond gelegd en het licht gaat uit. Mike Doyle en ‘Miki Dora’ voor één nacht onder hetzelfde dak. Ik droomde dat ik even echt Miki Dora was.

MIKE DOYLE surf legendSan Diego, California, US ©Stephan Vanfleteren
MIKE DOYLE surf legend
San Diego, California, US ©Stephan Vanfleteren

We gaan naar Mike Hynson in Encinitas, de surfer/acteur van The Endless Summer, de eerste echte surffilm.
Blijkbaar heeft hij de reputatie een moeilijke vent te zijn, maar hij is uiterst aardig. Hij was ook betrokken in de film Rainbow Bridge, gedraaid op Maui, Hawaï, met Jimi Hendrix in concert. Mike trok er enkele weken met Jimi op, drie maanden voor zijn dood.


Best Clip from "The Endless Summer"

San Diego heeft een andere vibe. Iedereen lijkt hier zo bescheiden, ondanks hun verdiensten in de surfwereld. Skip Frye is ook zo iemand. Een legendarische shaper. Mensen zouden er een arm voor afzagen als hij een surfboard voor hen zou maken. Van hem wordt gezegd dat hij een beetje teruggetrokken is, en hard to get. Maar via Joe Roper, een andere shaper en big wave surfer, geraken we toch bij hem. We ontmoeten de man wanneer hij een board aan het shapen is. Zijn ogen tranen van een oogoperatie. “Ik zag amper nog de golven afkomen.” Een euvel waaraan veel oudere surfers lijden, vanwege de jarenlange blootstelling aan te veel op het water reflecterend zonlicht.

“Nu gaat het weer beter. Ik surf vaak bij San Onofre, daar is het rustig. Dat is mijn contradictie: ik maak surfboards, dus ik leef ervan, maar ik kan niet verdragen dat surf zo populair geworden is, waardoor al die spots in vergelijking met vroeger overbevolkt zijn.” 

Hij wijst alle surfspots aan op een oude kaart aan de muur. Zijn ogen tranen – ik weet niet of het door zijn oogoperatie komt of door het felle licht. “Jesus would go” staat er op een sticker aan diezelfde muur. Een mooie allusie op “Eddie would go”, een uitspraak over Eddie Aikau die iedere surfer kent.
Eddie Aikau was surfer en redder, stamde af van het Hawaïaanse koninkrijk en was zeer gerespecteerd aan de North Shore. Hij heeft vele mensen gered in gevaarlijke situaties in de golven. Hijzelf is naar alle waarschijnlijkheid verdronken. Toen ze samen met andere vrijwilligers met een traditionele catamaran (hokulea) van Hawaï naar Tahiti voeren, kapseisde de hokulea op 20 kilometer van Molokai. Eddie was de man die op een surfboard naar de kust peddelde om hulp te halen, maar hij is nooit aangekomen. Het was de grootste zoektocht naar een lichaam in de Hawaïaanse geschiedenis. 

Hawaiian : The Legend of Eddie Aikau Official Trailer - 30 for 30

Toen de golven tijdens de eerste Eddie Aikau Memorial Surf Contest (de befaamdste surfwedstrijd die enkel in extreme omstandigheden wordt gesurft op Waimea) zo gevaarlijk waren dat de organisatie twijfelde of de wedstrijd wel moest doorgaan, sprak Mark Foo de legendarische woorden: “Eddie would go.” Die zin kwam aan en de wedstrijd vond plaats. Het was dezelfde Mark die in 1994 verdronk aan Mavericks. Om in de citaten van surfers te blijven, hier is er nog eentje van Mark Foo: ”Dying of something you love is not a drama.” Wedden dat Mark en Eddie nu samen aan het surfen zijn?

Onze tijd in San Diego zit erop. Maar voor we ons zuidelijkste punt in Californië verlaten, passeren we nog aan Bird’s Surf Shed, de surfwinkel van eigenaar Bird. Daar is de mooiste en ruimste collectie surfplanken te koop die ik ooit heb gezien, en alsof dat nog niet genoeg is, is het beste nog niet gezegd: er hangen tientallen legendarische boards met surfgeschiedenis aan het plafond. Aan Birds winkeldeur zou een waarschuwing moeten hangen: “Deze plaats is niet voor mensen met een gevoelige nek.” Als ik vraag of ik hem niet mag fotograferen, antwoordt hij met de bescheidenheid die typisch is voor San Diego: “Compared to all these great surf guys, I am just a man who sells good surfboards” Amen.

Los Angeles

We hebben nog drie dagen over voordat we in de Stad der Engelen ons vliegtuig moeten nemen richting het oude continent. Daarin willen we graag The Willis Brothers nog ontmoeten, een oude tweeling met gigantische baarden.
Na wat zoeken vinden we hun oude huisje op de hoek van een straat in Oceanside. We kloppen aan en er doet een jonge gast open. “Nee, Michael en Milton zijn niet thuis.” We maken aanstalten om terug in onze auto te stappen, maar de jongen komt terug en roept ons binnen: ze kunnen ieder moment aankomen, ze zijn gaan surfen. Hij is Cheyenne, de zoon van Milton. Ooit nog pro surfer geweest, maar hij werd gek van het reizen, de stress en het moeten surfen op erbarmelijke golven tijdens wedstrijden in de ‘tweede klasse’. Hij noemt het de koffiemolen waar veel surfers in gedraaid geraken en er niet goed uitkomen. De weed wordt hier des morgens al flink geconsumeerd.

Michael en Milton komen aan. Verdorie, hun baarden zijn afgeschoren. En, pech voor mij, nog maar twee maand geleden. Desondanks blijven het markante figuren.
De ene oneliner na de andere komt uit hun monden. Milton: “Fear is a lack of preparation.” Michael: “Land divides, ocean connects.” Er wordt gitaar gespeeld, gezongen en gelachen. En de Lord is ook altijd in de buurt. Zodra het over iets buitengewoons of onverklaarbaars gaat, gaat de wijsvinger omhoog richting hemel, begeleid met telkens dezelfde woorden: “The man upstairs, he’s the boss.”

MILTON & MICHAEL WILLISbig wave surfers/surf teachers/free soulsOceanside, California, US ©Stephan Vanfleteren
MILTON & MICHAEL WILLIS
big wave surfers/surf teachers/free souls
Oceanside, California, US ©Stephan Vanfleteren

Vroeger woonden ze in Hawaï aan de North Shore. Michael zou een van de allergrootste golven afgesurft hebben, maar daar is helaas geen beeldmateriaal van. In zijn tijd waren er nog niet zoveel cameramannen als nu. Bovendien moest men vroeger ook op dure pellicule draaien. Michael heeft ooit nog het leven van Titus Kinimaka gered. “Hij was aan het verdrinken, ik peddelde naar hem toe en hield hem vast als een baby, zodat hij niet in shock zou gaan. Ondertussen cirkelden er vier haaien rond ons heen. Titus zal je dat nooit vertellen, want ik ben een haole, een blanke, en hij heeft zijn Hawaïaanse trots.”

Ze willen ons nog trakteren op cactussap. Voor ons hoeft het niet maar ze dringen aan. Het is een afrodisiacum! Ik spartel tegen en zeg dat dit het laatste is wat ik nu nodig heb, want ik ben al drie weken weg van mijn vrouw en moet nog drie dagen met mijn assistent Servaas overleven. Maar er is geen ontkomen aan. Een vijftal minuten later zitten we samen cactussap te drinken. Gelukkig voelde ik niets, en Servaas ook niet. Thanks to the man upstairs!

Deze mannen ademen vrijheid uit in de puurste vorm die ik ken.

Onderweg stoppen we in Huntington Beach, de gekroonde surfstad van de VS. De pier, de Surfing Walk of Fame, alle surfshops and sportbars… Het is het Blankenberge van België, het Scheveningen van Nederland, het Blackpool van Engeland. We lopen de Surfing Walk of Fame af, de surfversie van de Walk of Fame in Hollywood. Handen en namen in gegoten beton op de grond. We kennen nu bijna alle namen: Gregg Noll, Herbie Fletcher, Rob Machado, Kelly Slater, Tom Carrol, Mark Richards… Waar is de tijd, in het begin van ons project, dat we amper een handvol van hen konden thuisbrengen! En wat een fijn gevoel dat we velen onder hen hebben gefotografeerd ondertussen.
We rijden door Los Angeles, waar de bosbranden blijven smeulen, rijden er even af aan Mulholland Drive en rijden slalommend de legendarische straat af om hommage te brengen aan David Lynch. Zo cruisen we door tot in Santa Barbara. 

We hebben afgesproken met de drie gebroeders Malloy aan een natuurpark, het Gaviota State Park Beach. Eén broer kan helaas niet komen, hij is voor een paar dagen met zijn paard op jacht naar herten. This is the real thing. Een mengeling tussen surfers, cowboys (in de echte zin van het woord), explorers, natuurbeschermers en ambassadeurs van het merk Patagonia. 

Ze leven allen apart op boerderijen in de heuvels, rijden met pick-ups en beantwoorden aan het beeld van een soort nieuwe Marlboro-man of Camel-man. Ze surfen niet alleen op golven aan exotische stranden maar ook in extreem koude gebieden. Thermische pakken en bevroren baardharen, ja, dat kennen ze. Deze mannen ademen vrijheid uit in de puurste vorm die ik ken. Een van hen heeft zelfs geen gsm. We staan op het strand, een klein niemendalletje van een baai, met wrakhout en een kleine pier. Maar de plaats heeft iets wonderbaarlijks simpel en mooi. Misschien is het wel de oude, metalen brug over de inham waar we onder staan om de foto te maken. De goederentreinen denderen over ons hoofd. Ik heb me nooit zo dicht bij een foto van Winston Link gevoeld. Dit zou ons laatste portret in de VS moeten zijn. De twee broers komen elk aangereden op de lege parkeerplaats met hun pick-ups. De foto wordt genomen, een sterke wind komt op en er passeert een trein boven ons hoofd. Het gevaarte klinkt als gedonder in een vallei. 

DAN MALLOY, surf ambassador for Patagoniawaterman / film directorOjai, California, US ©Stephan Vanfleteren
DAN MALLOY, surf ambassador for Patagonia
waterman / film director
Ojai, California, US ©Stephan Vanfleteren
DAN MALLOY, surf ambassador for Patagoniawaterman / film directorOjai, California, US ©Stephan Vanfleteren
KEITH MALLOY, surf ambassador for Patagonia
waterman / film director
Ojai, California, US ©Stephan Vanfleteren 
YETI Presents: The Malloy Brothers

We gaan nog even dag zeggen aan kunstenares/surfster Blakeney Sanford, die wat verderop in de bergen woont met haar man, Bennett Williams, een big wave surfer die de megagolven in alle anonimiteit afsurft. Hij is niet mediageil en geen bekende naam. “Ik vind het fijn om onder de radar te leven en te surfen. Je zal niet veel over me vinden op het net. Ik surf golven af in het noorden van Californië die maar weinigen kennen en even groot en krachtig zijn als Mavericks. En dat is goed, zo blijft het rustig op deze plaatsen. We fotograferen onze spots niet en maken er geen publiciteit voor, zo blijft het geheim van de spot een langer leven beschoren.”

Benneth is zeer gerespecteerd en bescheiden. Hij heeft ooit een Hawaïaanse local gered van de verdrinkingsdood en wordt sedertdien aan de North Shore op handen gedragen, ook door beruchte surfers zoals Kala Alexander. In Bali is hij zijn kleine teen verloren doordat de leash rond zijn teen gekneld zat en zo hard aanspande dat hij zijn teen afknipte als een tuinschaar. De teen hing nog wat aan de onderkant van zijn voet te bengelen. Een stuk ervan is er weer aangezet, een deel is hij kwijt.
Ik vraag hoe het komt dat ze zo lang onder water kunnen blijven. “Ik kan mijn adem behoorlijk goed inhouden. Sommigen kunnen het langer, maar ik kan mezelf heel kalm maken. Ik denk dan dat ik aan het windsurfen ben. Ik rijd imaginair de golf af, ik rol me in een bolletje en droom.”

Het heeft iets spiritueels, als je alles loslaat en je overgeeft in de handen van iets groots, iets boven de mens.

BLAKENEY SANFORD & BENNETT WILLIAMS, free surfer/artist/tandem surfer & big wave surfer/tandem surferLompoc, California, US ©Stephan Vanfleteren
BLAKENEY SANFORD & BENNETT WILLIAMS, free surfer/artist/tandem surfer & big wave surfer/tandem surfer
Lompoc, California, US ©Stephan Vanfleteren

Wat een bijzonder gevoel moet het zijn om je te midden van deze geweldige natuurkracht zo klein en kalm te krijgen. Het heeft iets spiritueels, als je alles loslaat en je overgeeft in de handen van iets groots, iets boven de mens, ja, je kan het letterlijk nemen: iets bovenmenselijks. “Vroeger”, vervolgt Bennett, “deed ik net het tegenovergestelde. Ik vocht ertegen, maakte me groot, spande me op. Maar toen mijn schouder eens door de kracht van het schuimwater uit de kom vloog, wist ik dat dit niet de goede methode was.”
“Ik ben wel nog altijd gespannen wanneer er een grote swell zit aan te komen. Ik ben dan wat teruggetrokken en probeer mijn energie te sparen, en ’s nachts geraak ik moeilijk in slaap.”

Blakeney maakt beeldend werk uit dezelfde materialen als surfboards. Ze maakt een soort golven in kunststof. Soms zijn die zo groot dat je erdoor kan wandelen. Er bestaat een foto van Kelly Slater die in zo’n kunstwerk staat. Ze surft ook goed en beoefent met Bennett tandemsurfen, een wat uit de mode geraakte discipline die je vaak nog ziet op foto’s van Waikiki of Malibu in de jaren zestig.
Soms surfen ze samen ’s nachts wanneer er niemand is. Zo surfen ze soms Rincon af terwijl ze het licht van de volle maan door de barrel zien. No crowds, only romance.

Surf Tribe, Het boek

De collectie SURF TRIBE is gebundeld in een nieuw fotoboek. Met meer dan 300 portretten van o.a. Kelly Slater, Gerry Lopez, John John Florence, Laird Hamilton, Bethany Hamilton, Greg Noll, Stephanie Gilmore, Mick Fanning, Joel Parkinson, Mickey Munoz, Filipe Toledo en Tom Carroll. 
Stephan Vanfleteren portretteert zowel jong talent als levende iconen en oude legendes, zowel competitiesurfers als freesurfers. In dit boek vind je geen actiefoto’s op azuurblauwe golven maar wel serene zwart-wit portretten in Vanfleterens bekende, beklijvende stijl. Deze beeldenreeks dringt door tot de ware kern van de surfcultuur: de liefde voor het water, de verslaving aan de golf, de passie voor de surf. 
Met een voorwoord door surflegende Gerry Lopez. 

Het boek is te koop in je favoriete boekhandel en via www.uitgeverijhannibal.be
Prijs: € 59

Surf Tribe, Het boek

Tentoonstelling Kunsthal

Vanaf 13 oktober tot en met 13 januari 2019.
Van dinsdag t/m zaterdag, 10 — 17 uur
Zondag, 11 — 17 uur

Museumpark
Westzeedijk 341, 3015 AA Rotterdam
Nederland

Tickets & info

Volwassenen : € 14
Jongeren t/m 17 jaar: gratis
CJP en studenten t/m 26 jaar: € 7

communicatie@kunsthal.nl
www.kunsthal.nl