Hossegor - Frankrijk

Hossegor

Frankrijk

Een golf naast een frans naaktstrand

De jeep wordt ingeladen, het hotel geboekt en de gaspedaal ingedrukt richting het zuiden.
Ons eerste doel is Hossegor, Frankrijk. Daar vindt een wedstrijd van de World Surf League plaats. Mannen en vrouwen van het hoogste niveau. Wedstrijd nummer 9 in het kampioenschap. 

Enkele dagen voor de start komen we aan op het strand van La Gravière, vlak naast La Plage des Culs Nus, het blotekontenstrand. De beste en heftigste golf ligt dus net naast een naaktstrand. Een goed gelegen zandbank naast schaamhaar. Gelukkig zorgt de maand oktober met haar frisse temperaturen dat de rammelende kloten, scherpe tempelheuvels en blote konten nogal meevallen.

We hadden er afgesproken met een Belg. Toni Vandewalle, een beer van een man, no-nonsense en met het hart op de tong. Een succesvolle zakenman met een hart voor surfen én vader van Dean, de beste pro surfer van ons land. 

DEAN VANDEWALLE pro surfer/surf talent - Knokke-Heist, Belgium / Tamarindo, Costa Rica ©Stephan Vanfleteren
DEAN VANDEWALLE pro surfer/surf talent
 - Knokke-Heist, Belgium / Tamarindo, Costa Rica
©Stephan Vanfleteren

DEAN VANDEWALLE pro surfer/surf talent - Knokke-Heist, Belgium / Tamarindo, Costa Rica ©Stephan Vanfleteren
TONI VANDEWALLE free surfer/entrepreneur
 - Knokke-Heist, Belgium / Tamarindo, Costa Rica 
©Stephan Vanfleteren
HURLEY YOUTH | DEAN VANDEWALLE - Youtube

De vader introduceert ons bij Stephen ‘Belly’ Bell, jarenlang mentor van Kelly Slater geweest en nu coach van een jonge Italiaan. Wordt er dan ook in Italië gesurft? Italië heeft ondanks zijn immense kustlijn de slechtste surfcondities van Europa. We fotograferen ‘Belly’ en plots staat Robby Naish naast ons. Nee, inderdaad geen golfsurfer maar een windsurfer. Maar wat voor een: de grootste windsurfkampioen ooit. Een levende legende die het windsurfen overstijgt. En een golf afsurfen kan die man ook. Dag één in Frankrijk en we hadden al een levende legende voor onze lens. Gaat het dan zo gemakkelijk in de surfwereld? Ja en nee.

ROBBY NAISH surf legend/windsurfer/pro surfer/kite surfer - Maui, Hawaii, US ©Stephan Vanfleteren
ROBBY NAISH surf legend/windsurfer/pro surfer/kite surfer - Maui, Hawaii, US ©Stephan Vanfleteren

Gênante momenten

Al snel waren er ook gênante momenten. Zo zag ik een koppel surfers van wie ik de vrouw aansprak of ik haar mocht fotograferen. Maud Le Car is een niet onaardige surfer die toen nog in de qualifying series uitkwam (zeg maar de tweede klasse), terwijl ze naast Joan Duru liep, de enige surfer van het Franse vasteland in de hoogste klasse, de CT. De echte toppers herkenden we nu wel maar de subtop was soms lastig. Duru was not amused en liet zijn terechte minachting voor onze belabberde surfkennis blijken. Gelukkig leiden pro surfers een hectisch leven waarin ze continu nieuwe mensen ontmoeten. Men vergeet snel je gezicht, waardoor je later zeker nog een kans krijgt om met een ongeschonden lei te herbeginnen.

Zijn ze effectief zo wonderbaarlijk?
Ja, dat zijn ze.

Surfers zijn enkel op hun gemak wanneer er geen of slechte golven zijn. Dan pas zijn ze relaxt.

Surfers wandelen nooit naar de zee. Ze lopen naar de branding, alsof ze de bus gaan missen. Als sirenes zuigen de golven de surfers naar hen toe. Er is geen houden aan. Vaak ben ik voor hen gesprongen met de vraag hen te mogen fotograferen, zelden met succes. Een surfer onderweg is een man met missie. Die hou je niet zomaar tegen. Hij heeft werk te doen, een vreedzame strijd met de golven. Het was vaak vervelend maar ook aandoenlijk. Zo veel overgave, kinderlijk verlangen en zenuwachtigheid voor dat deinende water. Surfers zijn enkel op hun gemak wanneer er geen of slechte golven zijn. Dan pas zijn ze relaxt. Men weet dan dat men niets mist, er is geen golf die aan hun mouw trekt. Ze kunnen chillen, een biertje drinken, een kampvuurtje stoken en op een ukelele tokkelen. Of, zoals sommige topsurfers, golfen.

In afwachting van de wedstrijd staan we de volgende dagen op La Plage des Culs Nus. Italo Ferreira, Jadson André, Matt ‘Wilko’ Wilkinson, Sally Fitzgibbons, Adriano De Souza, Adrian Buchan, Sebastian ‘Seabass’ Zietz passeren de lens. 

Maar niet alleen de toppers zijn er, ook veel free surfers. Zo’n evenement is een magneet voor al wie van surfen houdt, en wie wil Kelly Slater of John John Florence niet eens bezig zien?
Zijn ze effectief zo wonderbaarlijk?
Ja, dat zijn ze.
En hoe langer onze tocht zou duren, hoe meer ik dat zou beamen.

SEBASTIAN ‘SEBAZ’ ZIETZ pro surfer - Kauai, Hawaii, US ©Stephan Vanfleteren
SEBASTIAN ‘SEBAZ’ ZIETZ pro surfer - Kauai, Hawaii, US ©Stephan Vanfleteren
SEBASTIAN ‘SEBAZ’ ZIETZ pro surfer - Kauai, Hawaii, US ©Stephan Vanfleteren
MATT ‘WILKO’ WILKINSON (p. 185) pro surfer - Copacabana, New South Wales, Australia ©Stephan Vanfleteren

John John Florence

We worden uitgenodigd op een barbecue van Hurley, een van de belangrijkste sponsors in het hedendaagse surfen. De surfers van het Hurley-team komen langzaam aangespoeld terwijl het vlees voor de genodigden al ligt te bakken. Sommigen hebben hun familie mee, de jongeren komen met hun surf buddies. Ze zijn relaxt, ze hebben allemaal gesurft en weten dat de wedstrijd niet voor morgen is. Iedereen chill. Ik merk nu pas dat ze allen iets gemeen hebben: bloeddoorlopen ogen. Het lijkt of ze collectief hun liefdeverdriet hebben uitgehuild. Ik kijk in hun ogen en fotografeer hun gezichten.

Er is nog één surfer die ontbreekt. Maar wel de belangrijkste. John John Florence, de huidige leider in wereldkampioenschap. “Ja, hij komt nog”, wordt er zenuwachtig meegedeeld. Er wordt heen en weer gebeld, er worden berichtjes verstuurd, maar het blijft stil aan de andere kant. De baas van Hurley laat het feestje niet verknallen en staat er ontspannen bij. Deze fotograaf is dat minder. Zo’n kans om de wereldkampioen in een informele omgeving te fotograferen krijg je niet veel. 

Maar… de avond valt en het daglicht verdwijnt. De gloeiende kolen lichten meer en meer op in het wegkwijnende blauwe licht. Nog voor we hem zien, voelen we het aan de sfeer: hij is nabij. Hij komt ontspannen aangewandeld. Rode ogen en nat haar. Ontwapenend excuseert hij zich voor zijn late aankomst. “Tijd uit het oog verloren”, rolt over zijn lippen. Het is zo mooi, een professionele surfer die bijna wereldkampioen is en de druk niet lijkt te voelen. Hij houdt zo van het ‘spelletje’ met een schijnbare nonchalance en het plezier van een kid. John John is een goeie kerel boordevol talent met een onbezoedeld warm hart en jeugdige flair. Een surfer die schijnbaar geen moeite moet doen. Hij surft zo verraderlijk gemakkelijk op zijn ‘bastard’ alsof het niets is. Een naturel waar geen zweet aan te pas lijkt te komen. Hij is een zondagskind, he’s a prodigy.

Ik sta voor de toekomstige wereldkampioen, ik heb waarschijnlijk maar anderhalve minuut en toch ben ik rustig als een kabbelend bergmeertje.

Eigenlijk is er amper nog licht om te fotograferen maar ik waag het er toch op. Nooit opgeven en vechten tegen de elementen. Een hardcore surfer zal die wijsheid beamen. John John staat in het halfduister voor mijn lens. Ik zweer het: die jongen geeft licht. Niet alleen met zijn blonde engelenkrullen maar ook met zijn lichte ogen. Ik gebruik een trage sluitertijd uit mijn losse hand die alle basisregels van fotografie met voeten treedt. Dan is het maar bewegingsonscherp. Misschien is dat ook wel iets. Tegen beter weten in trotseer ik wetten van de sensitometrie maar op een vreemde manier ben ik rustig. Mijn hand trilt niet en mijn elleboog lijkt wel een statief. Ik sta voor de toekomstige wereldkampioen, ik heb waarschijnlijk maar anderhalve minuut en toch ben ik rustig als een kabbelend bergmeertje. Niets te verliezen, denk ik. Maar ik had verloren. Een degelijke foto gezien de omstandigheden, maar een matige als je gewoon de foto op zich bekijkt. En een foto heeft niets aan excuses. Een foto staat op zich, zoals een eiland in zee. Foto’s verdragen geen excuses. We schudden elkaar de hand en ik dank hem voor zijn tijd. Er komt misschien een tweede kans tijdens onze verdere tochten. En die zou gelukkig komen, maar daarover later meer. Nu eerst een stukje aangebrand vlees eten samen in het duister met ontspannen atleten en een tevreden Hurley-team. 

Eerste poging foto JOHN JOHN FLORENCE pro surfer/surf icon/surf champion - Oahu, Hawaii, US ©Stephan Vanfleteren
Eerste poging foto JOHN JOHN FLORENCE pro surfer/surf icon/surf champion - Oahu, Hawaii, US ©Stephan Vanfleteren

Ik fotograaf de volgende dagen nog meer surfers, maar ook fotografen, ex-surfers, jonge talenten op het naaktstrand.. 

Op een late namiddag zien we een bijzonder iemand surfen. Beweging, snelheid en snedigheid gecombineerd met verticale wegingen. Een onderwaterfotograaf in de buurt. De fotograaf stapt later uit het water terwijl de bezetene de golven blijft afjakkeren. Ik vraag hem wie hij fotografeerde? Gabriel Medina. Wat een mooie naam bedenk ik. Een naam van een woestijnstad voor een watersportman. De surfer uit Brazilië is zo gefocust op zijn sport, met een wil om te winnen die zelf door zeewater niet  kan worden geblust. De man die een eerste arial in een wedstrijd uitvoerde en de grote uitdager van John John in de race naar het wereldkampioenschap. Het kampioenschap dat hij al éénmaal won. De surfer met de meeste volgers op sociale media, goede vriend van wereldvoetballer Neymar en één van de sporticonen van een groot sportland: Brazilië. 

Maar een beetje atypisch, een beetje afgezonderd van zijn medesurfers. Een man met een missie en totale focus. Moeilijk vast te pakken voor een foto. Ik focus me op zijn surfen. Het is inderdaad wonderbaarlijk. Hij is blijkbaar zijn nieuwe surfboards aan het uittesten en doet dat op een stukje branding wat weg van de drukte. Ik bedenk een tactiek om hem op te wachten aan een van de twee in/uitgangen van het strand. Maar plots is hij niet meer te bespeuren. ‘The special one’ is een eind verder uit het water gekomen en spoorloos verdwenen. Mijn eerste poging om Medina vast te krijgen is mislukt. Er zullen er nog veel volgen, op verschillende continenten. Een queeste die een running gag wordt tussen mijn assistent en mezelf.

Ik krijg een belangrijke les in surf: grote golven betekenen niets, het is de kwaliteit en vooral hoe de golf breekt die belangrijk is.

We zitten al een paar dagen in de waiting period. Omdat golven en de swell niet te programmeren zijn, is er een bepaald tijdsframe voorzien waarin de wedstrijd moet plaatsvinden. Dat is een van de redenen waarom surf moeilijk doorbreekt op televisie. Je weet nooit wanneer de wedstrijd begint, wat dodelijk is voor reclame-inkomsten. Over primetime wordt beslist door de natuur, niet door managers of strategen in een kantoor. Surf wordt op internet gevolgd, niet op televisie.

Onze eerste competitiedag van het project is aangebroken.

Een magische ochtend. Toeschouwers turen vol ontzag naar de branding. Er heerst nervositeit. Hossegor is een van de plaatsen waar de golf heel dicht bij de shore breekt. Onder een mistige hemel zuigen megagolven het zand op. Gaan zwemmen is die ochtend een slecht idee. De befaamde beach break zou weleens een armpje of beentje kunnen breken.

De wedstrijd begint. De surfers worden met jetski’s door de woeste branding gebracht. Maar de surf is ontgoochelend. De golven zijn groot maar breken over de hele golf op hetzelfde moment: een close-out. Ik krijg een belangrijke les in surf: grote golven betekenen niets, het is de kwaliteit en vooral hoe de golf breekt die belangrijk is. Ik zie een atleet met een wedstrijdlycra de zee in lopen. Keanu Asing, een kleine, ‘gestuikte’ Hawaïaan. Er flitst een slechte gedachte door mijn brein: wat een kleine ‘pernukkel’. Nee, hij is niet dik, maar nu ook niet de atleet die ik zou verwachten. De kleine Hawaïaan doet het weliswaar beter dan de rest. Fuck, die kleine verslaat Slater al in de eerste ronde. Na twee heats wordt de wedstrijd gestaakt. De surfers krijgen amper de kans om hun kunnen etaleren.

Gelukkig krijgen de verliezers van de eerste ronde een herkansing in ronde twee. Maar ook daar kan Slater zijn gave niet tonen. Hij lijkt niet in vorm en wat uitgeblust. Het is zijn moment niet.

Na meer dan twintig jaar pro surf heeft hij daar af en toe recht op. Niemand neemt hem dat kwalijk maar het doet pijn om een van je sportvoorbeelden roemloos ten onder te zien gaan.

De dagen gaan voorbij, surfers passeren voor mijn lens. Stilaan begin ik ze te herkennen, maar de subtop blijft moeilijk. Pas veel later, bij de laatste reizen, zullen we ze allemaal herkennen en kunnen we zelfs sommigen aan hun surfstijl identificeren. Nu is het moeilijk om die natte surfers met bijna identieke wetsuits van elkaar te onderscheiden. Het is meerdere malen voorgekomen dat ik iemand aansprak in de overtuiging dat ik een competitiesurfer aan de haak had geslagen maar dat het een ‘gewone’ free surfer bleek. Ook heb ik kampioenen langs mijn neus laten passeren van wie ik dacht dat het ‘kooks’ waren.

Er zijn dagen van competitie, soms is het off, vanwege te kleine of slechte golven. Toch trainen surfers dagelijks. Goede of slechte golven, ze blijven het water trotseren. Constante watergewenning is cruciaal. En wie weet blijven de condities ondermaats en moet men in de competitie aan de slag met erbarmelijke golven.

Op een ochtend komt John John uit het water. Bij schemer hadden we hem langs zien sluipen en de oceaan inglijden. De uren in de koude oceaan maken van hem een halve ijsbeer. Hij loopt het strand op en nog voor ik aanstalten kan maken om hem aan te spreken roept hij “It is freezing cold, man”, zodat ik de onderkoelde medelijdend laat passeren. Een verkleumde John John, na een John John in het duister, is ook geen oplossing. Beter wachten en toeslaan wanneer de condities geschikt zijn. Ik praktiseer de strategie van een surfer: een matige golf laten voorbijgaan om later de goeie te pakken. Een strategie, maar niet zonder gevaar. Je kunt immers ook met lege handen eindigen.

Een walm van epoxie overvalt ons.

De wedstrijd vordert. We staan iedere dag op het strand. Het is mijn jachtgebied geworden. Helaas is de beste locatie voor mijn licht die naast de luidspreker van de wedstrijdcommentator. We krijgen chronische oorsuizingen, maar we blijven staan. Mijn assistant doet zijn oordoppen in. Het licht heeft voorrang op de decibels. Het stopzinnetje “C’mon boyz, let the dices rrrrrrolinggg” komt onze oren uit. Niet alleen vanwege het volume maar ook door het Franglais, het Engels gebracht door een Fransman. We krijgen er de slappe lach van. Niet alleen onze trommelvliezen zien af, ook mijn stem krijgt het zwaar te verduren. Ik moet de aanwijzingen bijna schreeuwen om me verstaanbaar te maken. De ene na de andere passeert voor mijn lens. Oktober lijkt hier meer op zomer en het blijft droog. Dat geluk zal op verdere reizen niet blijven duren. 

We krijgen een tweede invitatie voor een barbecue. Bij Stephan Belly, die niet alleen mentor en trainer is maar ook een surfboardatelier heeft. We worden rondgeleid langs maagdelijke witte planken en eindigen in de kamer waar het glazuren gebeurt. Een walm van epoxy overvalt ons. Het heeft dezelfde sfeer als het atelier van een beeldhouwer en eigenlijk is de vergelijking nog zo gek niet. Iedereen komt langs, van locals tot pro surfers, onder wie ook Leonardo Fioravanti. 

Hij vraagt of hij even het skateboard van een kleine jongen mag lenen en begint te skaten met de souplesse van een rubberman. Surf en skate zijn broeders. Eigenlijk is de skate uitgevonden in Santa Cruz door surfers die te onrustig werden van te lange periodes zonder golven, waardoor ze dan maar wieltjes onder een plank monteerden en over beton scheurden. 

De wedstrijd loopt stilaan naar zijn einde en verrassend genoeg blijft de kleine, dikke krijger in de running. Hij klopt drie voormalige wereldkampioenen: Kelly Slater, Adriano De Souza en uiteindelijk Gabriel Medina in de finale. Onderweg mocht ook toekomstig wereldkampioen John John Florence eraan geloven. De Hawaïaanse krijger wint als totale underdog de Quiksilver Pro France. Weer een les in levenswijsheid: beoordeel nooit iemand op zijn gestalte – en zeker niet in surf, het is geen wedstrijd in hoogtecentimeters. En onderschat nooit de outsider.

We keren terug naar het koude thuisland en maken een stand van zaken op van onze vangst.

LEONARDO FIORAVANTI pro surfer - Rome, Italy ©Stephan Vanfleteren
LEONARDO FIORAVANTI pro surfer - Rome, Italy 
©Stephan Vanfleteren

Surf Tribe, Het boek

De collectie SURF TRIBE is gebundeld in een nieuw fotoboek. Met meer dan 300 portretten van o.a. Kelly Slater, Gerry Lopez, John John Florence, Laird Hamilton, Bethany Hamilton, Greg Noll, Stephanie Gilmore, Mick Fanning, Joel Parkinson, Mickey Munoz, Filipe Toledo en Tom Carroll. 
Stephan Vanfleteren portretteert zowel jong talent als levende iconen en oude legendes, zowel competitiesurfers als freesurfers. In dit boek vind je geen actiefoto’s op azuurblauwe golven maar wel serene zwart-wit portretten in Vanfleterens bekende, beklijvende stijl. Deze beeldenreeks dringt door tot de ware kern van de surfcultuur: de liefde voor het water, de verslaving aan de golf, de passie voor de surf. 
Met een voorwoord door surflegende Gerry Lopez. 

Het boek is te koop in je favoriete boekhandel en via www.uitgeverijhannibal.be
Prijs: € 59

Surf Tribe, Het boek

Tentoonstelling Kunsthal

Vanaf 13 oktober tot en met 13 januari 2019.
Van dinsdag t/m zaterdag, 10 — 17 uur
Zondag, 11 — 17 uur

Museumpark
Westzeedijk 341, 3015 AA Rotterdam
Nederland

Tickets & info

Volwassenen : € 14
Jongeren t/m 17 jaar: gratis
CJP en studenten t/m 26 jaar: € 7

communicatie@kunsthal.nl
www.kunsthal.nl