Nieuw-Zeeland -

Nieuw-Zeeland

Nieuw-Zeeland

De volgende grote trip staat voor de deur. Verder weg van het thuisfront kunnen we niet vliegen, namelijk naar Nieuw-Zeeland.

We hadden al gehoord van de pracht van dat land met zijn bijzondere surfspots als Raglan, Gissie, Taranaki, Mount Maunganui enzovoort, maar ook van de Maori-surfers. Vooral dat laatste triggerde mij. Een Maori op een surfplank, hoe straf kan dat zijn?

Direct na onze aankomst op de luchthaven gaan we op zoek naar Jhan Gavala van de Massey University in Auckland. Hij deed onderzoek naar agressiviteit onder surfers op de golven en naar de oorsprong van het surfen. Hij is een expert in antropologie en heeft een hart voor de surf. Hij is de man.

Terwijl ons lichaam laat verstaan dat het nacht is, drinken we met Jhan een heerlijke straffe koffie in de volle zon om onze jetlag tegen te gaan.

JHAN GAVALA, Mental Coach, free surfer, Auckland,New Zealand ©Stephan Vanfleteren
JHAN GAVALA, Mental Coach, free surfer, 
Auckland,New Zealand ©Stephan Vanfleteren

We leren over ‘whakahekeheke’, het Maori voor surfen op houten planken, en hij vertelt hoe destijds de blanke missionarissen onder meer het surfen bij de Maori’s afraadden of zelfs verboden. We bespreken bij wie en waar we moeten zijn en laten de wielen van de huurauto draaien op de linkerkant van de rijweg. Dit is meteen onze laatste zonnige dag. De rest van de reis zullen we alleen maar regen, regen en nog eens regen zien. 

Surfen wordt bijna altijd geassocieerd met de zomer, maar eigenlijk is dat een misverstand. Het is veeleer een wintersport. Geen sneeuwsport natuurlijk, maar wel een sport waarbij zware stormdepressies in de oceanen moeten heersen om krachtige swells naar the shore te duwen, waar de hunkerende surfer wacht.

Naar Zuid-Afrika ga je in de winter om goede stevige golven te treffen, en dan kan je maar beter je thermische surfpak niet vergeten.

In Hawaï zijn december tot eind februari de beste maanden. Ooit was ik in de zomer in Californië. Het magische Malibu, het legendarische Rincon: alle golven waren zo plat als een pannenkoek. Twee weken lang was er geen deftige golf te bespeuren. Het was bevreemdend om langs die legendarische stranden te staan waar het surfen niet leek te bestaan. Ik herinner me nog hoe ik ontgoocheld op het warme strand naar een surfloze zee zat te staren.

Maar terug naar Nieuw-Zeeland, waar de ruitenwissers van onze huurauto uitgeput raken door de vele regendruppels. Het uitzicht op de surfspot Raglan is ontgoochelend, grijs en kabbelend. De foto’s met een prachtige serie golven zijn ver weg. Timing is alles bij surfen, zowel tijdens de brekende golf als tijdens het seizoen.

Surfen wordt bijna altijd geassocieerd met de zomer, maar eigenlijk is dat een misverstand.

Raglan Indicators NZ

We ontmoeten er wel bijzondere mensen, die zo vriendelijk zijn dat je met plezier in je thuisland een verhuiswagen zou inladen om hem hier in dit prachtige land weer uit te laden.

Zo komen we onder meer Chip en Deano in de Beach Street Surf Shop in New Plymouth tegen. Twee vrienden met beiden een moeilijke jeugd. Chip is de zaakvoerder van de surfwinkel en was een supertalent bij de jeugd, maar hij liet het allemaal wat op zijn beloop. Jaren later plande hij een comeback. Niemand geloofde erin – zelfs zijn eigen vriendin niet – maar na acht maanden zat hij weer in het nationaal team van Nieuw-Zeeland.

Deano was een ander geval. Toen hij jong was, was hij een beetje loco en de enige punker in de streek met een hanenkam en een lichaam vol tattoos. Wat een gezicht moet dat geweest zijn op de golven! Van Deano zou ik destijds geen golf durven pikken hebben, maar nu heeft de wave warrior zijn wilde haren achter zich gelaten in de oceaan. 

JAMIE MAHIA ANDREWS 'CHIP', New Plymouth, New Zealand ©Stephan Vanfleteren
JAMIE MAHIA ANDREWS 'CHIP', New Plymouth, 
New Zealand ©Stephan Vanfleteren
JAMIE MAHIA ANDREWS 'CHIP', New Plymouth, New Zealand ©Stephan Vanfleteren
DEANO HOETA, free surfer, New Plymouth, 
New Zealand ©Stephan Vanfleteren

Harawira

We ontmoeten Harawira. Een man naar mijn hart. We contacteerden hem via mail en ik had hem al een deel van mijn fotoreeks getoond. Hij reageerde snel: ja, we waren welkom in Gisborne.

Uiteindelijk blijven we de hele dag hangen. De man is niet alleen een dedicated stand up paddleboarder maar ook een geschiedeniskenner. Toen hij hoorde dat we Belgen waren, begon hij op een correcte manier dorpsnamen van ons land op te noemen: Mesen, Langemark-Poelkapelle, Ieper. Allemaal plaatsen met één gemeenschappelijk aspect: de Eerste Wereldoorlog. Slagvelden waar Maori’s gevochten hadden, samen met de geallieerden, tegen de Duitsers. Hij was er geweest, kende de slagvelden op zijn duimpje en had er onderzoek gedaan naar de begraafplaatsen van gesneuvelde Maori’s. De dood of, correcter, een begrafenis is voor de Maori’s een belangrijk ritueel dat dagen kan duren.

HARAWIRA CRAIG PEARLESS, stand up paddleboarder, historian, Gisborne, New Zealand ©Stephan Vanfleteren
HARAWIRA CRAIG PEARLESS, stand up paddleboarder, historian, 
Gisborne, New Zealand ©Stephan Vanfleteren

Hij was in Europa om zijn gesneuvelde broeders te eren en de grond een soort zegening te geven op z’n Maori’s. Bij traditionele Maori’s worden de doden zelfs tweemaal begraven. Nooit gedacht dat surfen en oorlog zo dicht bij elkaar konden komen, zeker niet door een ver wereldconflict van precies honderd jaar geleden. De enige link tussen het surfen en oorlog die ik tot dan kende, was de befaamde scène uit het meesterwerk van Coppola’s Vietnam-epos Apocalypse Now, waar luitenant-kolonel Kilgore (Robert Duvall) tegen een Californische kapitein/surfer schreeuwt: “If I say it’s safe to surf this beach, Captain, then it’s safe to surf this beach.” Ook de quote “Charlie don’t surf” is even legendarisch en inspireerde The Clash tot een muzieknummer.

Harawira geeft ons les in het belang, de traditie en de schoonheid van een moko, de typische gezichstatoeage van de Maori’s. We leren hoe eervol zo’n tattoo is, welke banden hij toont met hun voorouders, de code die de gezichtstekens hebben. 

We hangen aan zijn paarse getatoeëerde lippen, hét symbool dat je volwaardig Maori spreekt. Driehoeken, vismotieven, schildpadden, strepen, cirkels enzovoort: alles heeft een diepere betekenis dan wat de met inkt doordrenkte poriën doen vermoeden.

Hij staat voor me, eerst stil. Ik fotografeer hem uit alle hoeken. Ik kan maar niet stoppen, ik vind het fascinerend en esthetisch. Een gezichtstatoeage wordt in de westerse wereld vaak als vulgair en crimineel beschouwd, maar hier overstijgt het dat alles. Het voelt juist aan op deze locatie. En de persoon die de facial moko draagt, heeft dat niet zomaar impulsief beslist. Het is iets wat de ouderen aan jou vragen, een gigantische verantwoordelijkheid om nimmer de Maorische trots te beschadigen.

Apocalypse Now - Kilgore talks surfing and napalm

De moko

De moko is een ereteken dat je nooit meer kan afleggen.

Ik vraag Harawira hoe mensen reageren wanneer hij buiten Nieuw-Zeeland is. Hij vertelt me een anekdote die alles in het juiste perspectief plaatst. Hij stond ooit met zijn paspoort aan de immigratiedienst van de VS. De kille vrouw aan het loket zei hem botweg: “I don’t like your tattoo”. Waarop Harawira koudjes repliceerde: “I don’t wear it for you”.

Na het stil poseren voor mijn lens is het tijd voor de haka, de traditionele overbekende dans van de Maori. Telkens als het lichaam van stilstand naar een heftige snelle beweging omkantelt, schrik ik me een bult. De blik, de vreemde bewegingen, de overtuiging en het bizarre geluid van een in het nauw gedreven sissende hagedis maken mij op een bepaalde manier angstig. 

Ik weet dat de beweging zal komen en toch schrik ik van wat ik door mijn lens zie. Ik begrijp de psychologische achterstand die de tegenstanders van de All Blacks hebben nog voor de rugbywedstrijd is begonnen. En mocht ik een man-tegen-mangevecht tot de dood moeten aangaan met de vijftien jaar oudere Harawira, dan zou ik meteen het hazenpad kiezen.

Het is tijd om afscheid te nemen. We doen het in Maori-stijl: we zetten onze voorhoofden tegen elkaar en zuigen de lucht op door onze neus. Onze elkaar aanrakende voorhoofden staan symbool voor de gedachten en herinneringen aan onze voorouders en de neuzen staan voor de gezamenlijke zuurstof die we delen. Net zoals de golven is de lucht er voor iedereen. 

Haka - Danza de Guerra Maorí

Tauranga

We rijden door naar Tauranga, waar we een belangrijke Maorische surffamilie ontmoeten. Kehu Kehu is de grootvader van Kehu Butler, het jonge Maori-talent dat de wereld afreist met zijn surfboard onder de arm om deel te nemen aan competities in de jeugdreeksen.

Kehu Kehu is the real thing. Naast zijn legendarische surfkwaliteiten heeft hij nog twee bijzonderheden: de traditionele moko en een ooglap. Kehu Kehu is een belangrijke en gerespecteerde figuur voor de Maori en de afstammelingen van het Maorische koninkrijk. Hij heeft lang getwijfeld toen de ouderen hem vroegen om de raciale moko te laten tatoeëren, maar na acht jaar was de beslissing genomen om het te aanvaarden. De ooglap is het gevolg van een klassiek surfongeval. Deze man is een Maorische versie van Jack O’Neill.

KEHU KEHU BUTLER, free surfer, Mount Maunganui, New Zealand ©Stephan Vanfleteren
KEHU KEHU BUTLER, free surfer, Mount Maunganui, 
New Zealand ©Stephan Vanfleteren

Het ongeval gebeurde aan de Gold Coast in Australië: een serieuze wipe-out waardoor de top van zijn surfboard in zijn gezicht terechtkwam. Vol adrenaline peddelde hij terug naar de line-up om zijn volgende golf te nemen. Een Australische lokale surfer die daar al zat te wachten, zei hem dat hij beter uit het water kon gaan omdat zijn gezicht bloedde. Kehu Kehu schold terug: “No fucking way, you Aussie”. Tot hij plots zelf besefte hoe ernstig het was. “Mijn oog hing uit mijn oogkas.”

Sindsdien gaat Kehu Kehu door het leven met een glazen bol in zijn oogholte. De ooglap dient vooral om zijn ‘knikker’ in de oogkas te houden.

Zo viel zijn glazen oog ooit op de grond in een warenhuis, waardoor hij op zijn knieën de achtervolging moest inzetten tussen de rekken van de cornflakes. Kehu Kehu heeft, ondanks de kracht die hij uitstraalt, toch wat zorgen. Een kanker is in zijn leven gekomen. Maar bij onze thuiskomst lezen we gelukkig op zijn Facebookpagina dat hij weer op de golven zit. Deze krijger spoelt die kanker wel door.

ONTDEK HIER ELKE MAANDAG EEN NIEUW REISVERHAAL. VOLGENDE WEEK 28/05 CALIFORNIA TER, USA

Surf Tribe, Het boek

De collectie SURF TRIBE is gebundeld in een nieuw fotoboek. Met meer dan 300 portretten van o.a. Kelly Slater, Gerry Lopez, John John Florence, Laird Hamilton, Bethany Hamilton, Greg Noll, Stephanie Gilmore, Mick Fanning, Joel Parkinson, Mickey Munoz, Filipe Toledo en Tom Carroll. 
Stephan Vanfleteren portretteert zowel jong talent als levende iconen en oude legendes, zowel competitiesurfers als freesurfers. In dit boek vind je geen actiefoto’s op azuurblauwe golven maar wel serene zwart-wit portretten in Vanfleterens bekende, beklijvende stijl. Deze beeldenreeks dringt door tot de ware kern van de surfcultuur: de liefde voor het water, de verslaving aan de golf, de passie voor de surf. 
Met een voorwoord door surflegende Gerry Lopez. 

Het boek is te koop in de expo, in je favoriete boekhandel en via www.uitgeverijhannibal.be
€ 59 / € 55 in de expo

Kanibaal Hannibal
Surf Tribe, Het boek