North Shore - Hawai

North Shore

Hawai

Het mekka van de surf

We maken ons klaar voor de tweede reis, de eerste verre reis waar geen wielen maar vleugels aan te pas komen. We gaan naar het mekka van de surf: Hawaï.

Het is tevens de laatste wedstrijd van de competitie, als de ultieme kers op de taart. De prestigieuste van alle wedstrijden. John John heeft zich al tot wereldkampioen gesurft in Portugal en komt relaxt aan de start van de wedstrijd. Het is een thuismatch voor John John. Hij woont letterlijk aan de Banzai Pipe, de golf die door sommigen de ‘cathedral of movement’ genoemd wordt.

Op deze legendarische spot moet iedere surfer die zichzelf au sérieux neemt eenmaal in zijn leven gesurft hebben. Geen enkele wedstrijd die er zo toe doet. De tube draagt zo veel surfgeschiedenis in zich. De tunnel van Pipe is de ultieme showcase. Het is de heilige grond waarop Gerry Lopez aka Mister Pipe excelleerde, en natuurlijk ook Rory Russell, Jock Sutherland en Jamie O’Brien. 

Hier vonden ook de sportieve veldslagen tussen Kelly Slater en Andy Irons plaats, en hier sneuvelde de mythe van de onklopbare Slater. En dit was ook de plek van de clash tussen de Wolf Pack, locals die hun spot wilden beschermen, en de ingevlogen respectloze surf dudes die hun golven kwamen ‘stelen’. Het is eveneens een slagveld van verloren veldslagen van surfers die de golf niet overleefd hebben (ieder jaar toch enkelen). En je wilt de boekhouding niet bijhouden van de vele gewonden (ieder jaar toch honderden) die breuken, hersenschuddingen en littekens hebben overgehouden aan het koraalrif. Iemand zei ooit dat je met het vlees dat aan het koraalrif blijft hangen ieder jaar wel een volledige nieuwe mens zou kunnen construeren. Er bestaan ook verhalen van surfers die gewoon nooit worden teruggevonden. Verdwenen in de zee, in ondergrondse rotsen en/of opgepeuzeld door ‘the men with the grey suits’, een verbloemde naam voor een prachtig dier: de haai.  

Gerry Lopez 1972 Island Magic Surfing - Youtube

Na een tocht van 26 uur arriveren we ’s nachts op onze bestemming: een gehuurd huisje aan het einde van een ongeplaveide zijweg van de Kamehameha Highway. Een hond blaft en we zien de gastheer in zijn zetel wakker worden. Een rijzige man met een grijze baard en lange haren schudt ons de hand. “My name is Porter Turnbull, welcome at North Shore, welcome at the magic seven miles.” “Komen jullie surfen?” Neen, surfers fotograferen. “O fijn, wil je dat ik Kelly Slater bel om hem een van deze dagen te fotograferen?” Yeah, right, het zal wel.

Praatjesmakers, ook in de surfwereld kom je ze tegen.

PORTER TURNBULL, surfer/chiropractor - Oahu, Hawaï, US ©Stephan Vanfleteren
PORTER TURNBULL, surfer/chiropractor - Oahu, Hawaï, US
©Stephan Vanfleteren

Vermoeidheid voel ik niet, enkel extase

De ochtend erna halen we samen wat verderop koffie bij Beans. De parking staat vol. De helft van de wagens zijn pick-ups met planken – nonchalant gestapeld – in de laadruimte. We treffen het. Porter is niet alleen een voortreffelijke gastheer, hij is zelf een gepassioneerde surfer. Zijn huis hangt vol met prachtige boards. Het plafond is een museum van de allermooiste verniste houten surfplanken.

“Ik zal je helpen, ik ga wat vrienden bellen, ze zullen komen.”

En ze kwamen. De jetlag had geen tijd om ons brein te overtuigen dat er zoiets bestaat als continental time. Ik sta tegen de middag al te fotograferen. Een oudere Aziatische big wave surfer, een jonge kamikazesurfer die verslaafd is aan Pipe met de nodige bijbehorende verwondingen, een oude vrouwelijke topsurfster wier huid tot perkament is verschroeid…

Dag twee is niet anders. Ik fotografeer als een machine, vermoeidheid voel ik niet, enkel extase. De ene na de andere bijzondere surfer komt voor mijn lens te staan. Er heerst een mengeling van ongeloof en dankbaarheid. En het is nog geen middag. Porter Turnbull is geen praatjesmaker, hij is een man van zijn woord en zoveel meer. Een prachtig zilveren kogel met een naam die past bij zijn verschijning. Een chiropractor maar vooral een vrij man. En een diehard surfer met een grote liefde voor Sunset Beach, zijn favoriete surfspot. Iedere dag drinken we samen koffie. En dan staat hij in zijn tuin op een paar honderd meters van Sunset en luistert hij naar de golven. Aan het geluid van de golf kan hij van thuis uit al weten of het goede golven zijn om te surfen. 

"Je weet wanneer je begint te leren surfen, maar je weet niet wanneer je stopt"

Die namiddag wordt het er nog beter op. Peter Cole staat voor mijn lens, een stokoude man, tenger maar sereen. Ja, de man surft nog. Dat heb ik in Hawaï geleerd: een echte surfer stopt nooit met surfen. Zolang hij kan stappen, staat een surfer recht op zijn plank. ‘Je weet wanneer je begint te leren surfen, maar je weet niet wanneer je stopt’ is een wijsheid die we in de loop van onze reis vaak hebben gehoord. En wanneer die dag gekomen is dat een surfer niet meer kan surfen, is het leven eigenlijk niet meer waard om geleefd te worden.

Niet enkel de leeftijd van Peter is exceptioneel. De man mist ook een oog. Het klassieke surfersongeval waarbij de top van het board recht in de oogkas vliegt. Jack O’Neill was lang niet de enige. Peters rechteroog is half weg, maar het belet hem niet om nog te surfen. Stramme benen, kromme rug en één oog, maar hij gaat nog ‘in’. Ik kan niet stoppen om hem te fotograferen, zelfs niet wanneer mijn assistent mij zachtjes toefluistert dat ik beter niet achteromkijk. Omdat ik nooit luister naar mijn intelligente vriend kan ik het toch niet laten om even om te kijken. En ja, wie staat daar? Mister Kelly Slater himself. Hij slaat het tafereel gade, hoe de oude man gefotografeerd wordt. Hij knikt vriendelijk en laat me met zijn lichaamstaal verstaan dat ik me niet moet haasten en de sessie met de oudere man rustig kan afwerken.

PETER COLE, big wave surfer/retired teacher - Oahu, Hawaï, US ©Stephan Vanfleteren
PETER COLE, big wave surfer/retired teacher - Oahu, Hawaï, US
©Stephan Vanfleteren

Meesterbrein in tactiek

Het is niet de enige contradictie, want onderschat de winnersmentaliteit bij Slater niet. Hij mag dan uiterst collegiaal en sympathiek zijn, wanneer er een wedstrijd is, wil hij die winnen. Dat kan ook niet anders, want hoe zou je anders elf keer wereldkampioen kunnen worden? Als je als tegenstander met hem in zee moet, dan ga je niet alleen in zee met een topatleet maar ook met een meesterbrein in tactiek. Hij is 46 en doet nog aan competitie in de hoogste CT-klasse. Hij surft nu tegen opponenten die nog niet geboren waren toen hij al een eerste keer wereldkampioen werd. De huidige wereldkampioen John John was nog een tiener toen Slater al voor de tiende maal wereldkampioen was.

Kelly Slater is voor het surfen wat Mohammed Ali voor het boksen is. De GOAT, the Greatest Of All Times. Niet alleen door hun veelvoud aan overwinningen maar ook door hun heroïsche nederlagen. Niet alleen omdat ze exceptioneel zijn in hun sporttak maar ook omdat ze de sport overstijgen. Voor Ali was dat door de strijd voor de zwarte burgerrechten, voor Kelly door de aandacht die hij vraagt voor de milieuproblematiek. En net zoals Ali heeft Kelly zijn moeilijke momenten gehad. 

Kelly was ook nog degene die met Pamela Anderson datete in zijn jonge jaren, en hij had ook iets met Braziliaans topmodel Gisele Bündchen, voor wie Kelly ooit zelfs in het midden van een wedstrijd het vliegtuig nam om zijn relatieproblemen te gaan oplossen. Hij is ook degene die ‘sleutelt’ aan de perfecte artificiële golf op zijn surfranch ergens te lande in Californië, waar dit jaar voor de eerste maal in de competitie een wedstrijd op wordt gesurft ten koste van die in Trestles bij San Clemente, VS. Een scharnierpunt in de geschiedenis van competitiesurf, want door de kunstmatige golf in een waterbassin in de droge Amerikaanse staat Californië gaat die technologie ook naar de volgende Olympische Spelen in Japan. Iets wat niet door iedere surfer op applaus wordt onthaald. 

Kelly Slater's Emotional Ride to the Future Classic - Youtube

Die man, met die impact, staat nu dus voor mijn lens. De man heeft dit al vaker gedaan. Ik vermoed dat hij denkt: daar gaan we weer, maar hij is galant en geduldig. Hij geeft me 15 minuten van zijn kostbare tijd. Geen manager of persverantwoordelijke te zien, zelfs geen pottenkijkers. Een tête-à-tête met een van de allergrootste atleten ooit.

De sessie is afgelopen, ik bedank hem voor zijn tijd en ik zie hem terug naar chiropractor Porter Turnbull gaan om zijn rug weer in balans te zetten. Ja, zelfs bij Slater hebben de jaren van competitie en intense surf hun tol geëist. Pijnvrij kan deze man niet meer surfen. Maar het is er niet aan te zien.

De dagen gaan voorbij en de ene surfer na de andere komt voor mijn lens. Pro’s maar ook vele free surfers en big wave surfers. Legendarische mannen als Jamie O’Brien, Ross Clarke-Jones, Carlos Burle...

Je voelt dat je inderdaad op een bijzondere plaats staat. Pipe, Sunset, Waimea, Rocky’s Point, Shark Cove, alles op een boogscheut van elkaar. Sommige surfers prefereren de complexe Sunset, anderen zijn verslaafd aan de moeilijkheidsgraad van Pipe, nog anderen dromen van de big waves op Waimea, sommigen verkiezen de snelheid van Freight Train, anderen verkiezen spots die minder legendarisch en rustiger zijn. 

ROSS CLARKE-JONES, surf legend/big wave surfer - Torquay, Victoria, Australia ©Stephan Vanfleteren
ROSS CLARKE-JONES, surf legend/big wave surfer
- Torquay, Victoria, Australia ©Stephan Vanfleteren

Porter Turnbull noemt mij Rembrandt, vanwege mijn afkomst uit de Lage Landen en mijn fascinatie voor mooi licht. Mijn assistent Servaas noemt hij Rudolf, de assistent van de kerstman. Ja, we zijn december, maar een witte kerst in Hawaï is zoals een strandvakantie aan de Noordpool. De week vliegt voorbij en door een misrekening van onzentwege moeten we na een week uit onze kamer van Porter Turnbull om plaats te maken voor nieuwe gasten. Geen drama, Hawaï is niet één eiland, het is eigenlijk een eilandengroep waarvan Oahu het bekendste is, maar er zijn ook nog Maui en Kauai.

Tijd voor een binnenlandse vlucht.

Surf Tribe, Het boek

De collectie SURF TRIBE is gebundeld in een nieuw fotoboek. Met meer dan 300 portretten van o.a. Kelly Slater, Gerry Lopez, John John Florence, Laird Hamilton, Bethany Hamilton, Greg Noll, Stephanie Gilmore, Mick Fanning, Joel Parkinson, Mickey Munoz, Filipe Toledo en Tom Carroll. 
Stephan Vanfleteren portretteert zowel jong talent als levende iconen en oude legendes, zowel competitiesurfers als freesurfers. In dit boek vind je geen actiefoto’s op azuurblauwe golven maar wel serene zwart-wit portretten in Vanfleterens bekende, beklijvende stijl. Deze beeldenreeks dringt door tot de ware kern van de surfcultuur: de liefde voor het water, de verslaving aan de golf, de passie voor de surf. 
Met een voorwoord door surflegende Gerry Lopez. 

Het boek is te koop in je favoriete boekhandel en via www.uitgeverijhannibal.be
Prijs: € 59

Surf Tribe, Het boek

Tentoonstelling Kunsthal

Vanaf 13 oktober tot en met 13 januari 2019.
Van dinsdag t/m zaterdag, 10 — 17 uur
Zondag, 11 — 17 uur

Museumpark
Westzeedijk 341, 3015 AA Rotterdam
Nederland

Tickets & info

Volwassenen : € 14
Jongeren t/m 17 jaar: gratis
CJP en studenten t/m 26 jaar: € 7

communicatie@kunsthal.nl
www.kunsthal.nl